Budowa zestawu asekuracyjnego systemu Y na przykładzie zest. "Via Ferrata Y" firmy Mammut

Jednorazowy, tzw. „rozrywany” zestaw asekuracyjny na przykł. zest. "Cable Kit 3.0" firmy Edelrid

Mając na względzie bezpieczeństwo przy pokonywaniu ferraty, przy kupnie należy zwrócić uwagę, w oparciu o jaki system konstrukcji zrobiono dany zestaw.

• System „U” lub „V”
  Mniej bezpieczny w użyciu, wymagający ciągłego pamiętania, aby być wpiętym w stalową linę tylko jednym karabinkiem. Przy jednoczesnym wpięciu dwóch końcówek, w razie odpadnięcia, absorber nie zadziała, co może być przyczyną poważnych uszkodzeń ciała lub wręcz zniszczenia zestawu i lotu do podstawy ściany. Tego typu zestawy są już rzadko dostępne w ofercie producentów.
  
  
• System „Y”
  Pozwala na bezpieczne poruszanie się z wpiętym w stalową linę zarówno jednym, jak i dwoma karabinkami, co zwiększa niezawodność asekuracji. Przy korzystaniu z tego zestawu zalecane jest aby wpinać się w stalową linę zawsze dwoma karabinkami. Często obecnie oferowane jednorazowe, tzw. „rozrywane” zestawy asekuracyjne są wykonane w oparciu o bezpieczny system „Y”

Producenci obecnie oferują bardzo różnorodne zestawy asekuracyjne różniące się wieloma elementami wykonania, lecz tak naprawdę istotne jest aby zestaw był zrobiony w oparciu o system „Y” – reszta to drugorzędne, mniej istotne detale takie jak:

• Materiał z jakiego są wykonane lonże
  Jedne zestawy asekuracyjne posiadają lonże wykonane z liny, inne mają je z taśm. Zarówno jedne jak i drugie spełniają swoje zadanie, przy czym te z lonżami z taśm są lżejsze. Lonże taśmowe czasami mają wszytą wewnątrz gumkę, która sprawia, że luźno wiszące lonże (nieobciążone) są krótsze, dzięki czemu nie plączą się i łatwiej jest je obsługiwać. Warto kupić zestaw z tego typu rozwiązaniem.
• „Łożysko” między absorberem, a lonżami
  Taki drobiazg montowany w niektórych zestawach sprawiający, że lonże podczas ich używania na ferracie, nie skręcają się ze sobą (nie powstaje „warkocz” przy absorberze). Niektórych takie skręcanie się taśm irytuje, więc właśnie dla nich wymyślono rozwiązanie   .
• Rodzaj karabinków
  Obecnie często zestawy zaopatrzone są w specjalne, nowoczesne karabinki przeznaczone do ferrat z bardzo praktycznym systemem otwierania zamka – ich obsługa jest nieco wygodniejsza w użyciu w porównaniu do tradycyjnych karabinków ferratowych zaopatrzonych w przesuwny pierścień zabezpieczający. Jedne i drugie karabinki spełniają swoje zadanie, przy czym te nowocześniejsze wydają się być bardziej bezpieczne. Czasami zestawy są sprzedawane bez karabinków – wtedy trzeba je zdobyć osobno (do takich zestawów nadają się tylko tradycyjne karabinki ferratowe).
• Rodzaj absorbera energii
  Oprócz tradycyjnego absorbera energii w postaci płytki z otworami, przez które przepleciono linę, ostatnio większość producentów oferuje zestawy posiadające tzw. „rozrywany”, jednorazowy absorber energii w postaci zszytej, złożonej taśmy – jest to system bezpieczniejszy od tego z płytką hamującą i warto rozważyć zakup właśnie takiego zestawu.

Zestawy asekuracyjne systemu „Y” kosztują od ok. 200 zł * – np. model „Via ferrata” czeskiej firmy Ocun do ok. 400 zł * – np. model „Via Ferrata Tec Step Brenta Turn” firmy Mammut.

* – ceny z czerwca 2011 r.

Gotowe, atestowane zestawy asekuracyjne wykonuje wielu producentów, takich jak: Petzl, Mammut, Stubai, AustriAlpin, Kong, Singing Rock, Salewa, Edelrid, Simond, CAMP, Rock Empire, Ocun, Climbing Technology.

Posiadając tylko uprząż biodrową, zestaw asekuracyjny należy wpiąć do niej poprzez dołączoną do absorbera pętlę z taśmy (jak na rysunku poniżej). Przy jej braku korzysta się z odcinka własnej liny lub taśmy, a najlepiej z gotowej, zszytej fabrycznie pętli (atestowanej!).

Jeśli korzysta się też z uprzęży piersiowej, to należy ją połączyć z uprzężą biodrową oraz zestawem asekuracyjnym za pomocą oddzielnego kawałka atestowanej! taśmy (rysunek poniżej) lub liny wspinaczkowej. Taśmę związuje się ze sobą za pomocą tzw. węzła taśmowego, natomiast linę węzłem ósemkowym, przewlekając ją uprzednio przez przeznaczony do tego otwór w absorberze. Należy pamiętać aby końcówki wystające z węzła miały długość co najmniej 10 cm. Po założeniu sprzętu trzeba dokładnie sprawdzić poprawność przełożenia taśm w klamrach uprzęży oraz prawidłowość zawiązanych węzłów – najlepiej, gdy to zrobi osoba towarzysząca.

Zestaw asekuracyjny można również złożyć samemu za kwotę podobną, jak za ten wykonany przez producenta. Biorąc pod uwagę, że obecnie można bez problemu nabyć firmowy, bezpieczny zestaw za ok. 200 zł *, więc wydaje się mało sensowne robienie go samodzielnie, zwłaszcza iż istnieje ryzyko, że wykonamy coś nie tak, jak należy.

* – cena z czerwca 2011 r.

Niezbędny element wyposażenia, gdyż Dolomity są górami bardzo kruchymi i czasami wędrując ferratami słyszy się charakterystyczny świst spadających kamieni. Przyda się też do ochrony głowy podczas przechodzenia niskich sztolni czy pod okapami. Kask powinien być przeznaczony do wspinaczki – budowlany, rowerowy czy inny nie nadaje się na ferraty (przykładowo kaski budowlane nie są konstruowane z myślą o ochronie głowy w czasie spadania - mogą wtedy zostać łatwo zerwane z głowy). Kask można nabyć za cenę od 160 do 270 zł * (np. firmy Petzl, Black Diamond, Mammut).

* – cena z czerwca 2011 r.

Mogą przydać się osobom o wrażliwych rękach oraz tym, którzy przy wspinaczce chwytają się za stalową linę. W niektórych miejscach część cieniutkich włókien, z których składa się lina, jest zerwana i mogą one boleśnie ranić dłonie. Ostatecznie można zaopatrzyć się w mocne rękawiczki rowerowe - najlepiej, jeśli nie będą one zbyt drogie (ok. 30 zł), gdyż stosunkowo szybko ulegają zniszczeniu. Typowe rękawiczki przeznaczone na ferraty (do kupienia w sklepach wspinaczkowych we Włoszech np. w Cortinie d'Ampezzo czy w San Martino) nie mają takiej wady, ale za to nie można ich nabyć w Polsce oraz kosztują ponad 100 zł.

Ułatwiają poruszanie się w górskim terenie, pozwalając przenieść część ciężaru ciała na ręce oraz przydają się do utrzymania równowagi na nierównych ścieżkach czy podczas poruszania się przez piargi.

Mogą być niezbędne do bezpiecznego pokonywania zaśnieżonych miejsc na wysoko poprowadzonych ferratach. W Dolomitach Brenta, gdzie nawet późnym latem występują na szlaku płaty śniegu oraz całoroczne, strome pola śnieżne i lodowczyki jest to podstawowe wyposażenie, które należy zabierać ze sobą na każdą wysokogórską ferratę.

Przydają się w sytuacjach awaryjnych czy do chwilowego przypięcia plecaka do stalowej liny. Dłuższą pętlę (o średnicy ok. 200 - 300 cm) z zawiązanymi na niej węzłami (co ok. 50 cm tak, aby powstały oczka) można wykorzystać do bezpiecznej asekuracji osoby mniej doświadczonej w miejscach, gdzie lina stalowa jest rzadko przykotwiona do ściany. Wtedy idący jako pierwszy, bardziej doświadczony turysta, przy pomocy zakręcanego karabinka mocuje taką pętlę do kotwy ponad niebezpiecznym odcinkiem, zaś jego mniej wprawny partner wykorzystuje kolejne oczka taśmy jako punkty, do których wpina jeden karabinek zestawu (jedną lonżę) w celu dodatkowej asekuracji zabezpieczającej przed ewentualnym długim lotem. Przy dobrze zgranym zespole można w ten sposób szybko i bez zbędnego ryzyka pokonywać bardziej niebezpieczne miejsca. Co ciekawe, fakt istnienia dodatkowej taśmy oprócz zwiększenia bezpieczeństwa przejścia ryzykownego odcinka, często uspokaja bardziej lękliwe osoby i pozwala im sprawnie pokonać trudności trasy.

• Artykuły będące częścią pracy dyplomowej pt. „Pokonywanie żelaznych perci w górach wysokich – aktywność z pogranicza górskiej turystyki kwalifikowanej i wspinaczki”.
  
  Techniczne aspekty pokonywania ferrat
  Metody autoasekuracji i asekuracji na żelaznych perciach
  
     – pobież darmowy program do czytania i wydruku plików pdf.
• Strony internetowe producentów sprzętu na ferraty, np. takich firm jak: Kong, Mammut czy Petzl.
• Wstęp do przewodnika D. Tkaczyka – „Dolomity” cz. I – informacje o sprzęcie oraz o sposobach asekurowania się na ferratach.
• Wstęp do przewodnika Csaby Szepfalusi – „Ferraty Alp Austriackich” tom I (wydawnictwo Sklep Podróżnika 2010 r.; jęz. polski). Opracowanie zawiera informacje o sprzęcie oraz o sposobach pokonywania ferrat.

---